Umaga ng Disyembre. Sa Ilog Pasig ay sumasalunga ang Bapor Tabo. Lulan nito sa kubyerta sina Don Custodio, Ben Zayb, P. Irene, P. Salvi, Donya Victorina, Kap. Heneral at Simoun.
Napag-usapan ang pagpapalalim ng ilog Pasig. Mungkahi ni Don Custodio: mag-alaga ng itik. Ani Simoun namang kilalang tagapayo ng Kap. Heneral: Gumawa ng tuwid na kanal na mag-uugnay sa lawa ng Laguna at sa look ng Maynila. Nagkasagutan sila ni Don Custodio at ng ilang pari. Ayaw ni Donya Victorina na matuloy ang pag-aalaga ng pato dahil darami ang balot na pinandidirihan niya.
Kabanata II
Sa Ilalim ng Kubyerta
Tinungo ni Simoun ang ibaba ng kubyerta. Masikip sa pasahero ang ilalim ng kubyerta. Naroon ang dalawang (2) estudyate na pinakukundanganan ng iba-si Basilio na nag-aaral ng medisina at mahusay ng manggamot at isang katatapos pa lamang sa Ateneo, isang makata, si Isagani. Kausap sila Kap. Basilio. Napag-usapan si Kap. Tiyago. Pinauwi raw siya, ani na naging tagapayo ng kapitan nitong mga huling araw. Napaling ang usapan sa paaralang balak ng mga estudyante ukol sa pagtuturo ng mga Kastila. Hindi raw ito magtatagumpay ayon kay Kap. Basilio. Magtatagumpay, ayon sa dalawang binata. Lumayo ang matandang Basilio. Napag-usapan si Paulita Gomez, ang kasintahan ni Isagani at tukod ng ganda, mayaman at may pinag-aralan kaya nga lamang ay tiya si Donya Victorina. Ipinahahanap ni Donya Victorina kay Isagani ang asawa , si De Espadaña, na sa bahay pa ni Padre Florentino, amain ng binata, nagtatago.
Dumating si Simoun at kinausap ng magkabigan. Ipinakilala ni Basilio kay Simoun si Isagani. Sinabi ni Simoun na di niya nadadalaw ang lalawigan nina Basilio sapagka’t ang lalawigan nina Basilio sapagka’t ang lalawigang ito’y mahirap at di makabibili ng alahas. Matigas na tumutol Si Isagani at anya: Hindi kami namimili ng alahas dahil di namin kailangan. Napangiti si Simoun. Nasabi raw niyang dukha ang lalawigan, dahil ang mga pari sa simbahan ay Pilipino.
Nag-anyaya si Simoun sa pag-inom ng serbesa. Tumanggi ang dalawa. Ayon kay Simoun, Sinabi ni Padre Camorra na kaya tamad ang mga Pilipino ay dahil pala-inom ng tubig at di ng serbesa. Mabilis na tumugon si Basilio; Sabihin ninyo kay Padre Camorra na kung siya ay iinom ng tubig sa halip ng serbesa, marahil ay mawawala ang sanhi ng mga usap-usapan. At dagdag ni Isagani: lumuluhod sa alak at sa serbesa na pumapatay ng apoy; na kapag pinainit ay sumusulak; nagiging malawak na dagatan at gumugunaw ng santinakpan. Hindi niya pinakinggan ang pagsingkil ni Basilio.
Itinanong ni Simoun kung ano ang itutugon niya sakaling itanong ni Padre Camorra kung kailan magiging sulak at malawak na karagatan ang tubig. Tugon ni Isagani: Kapag pinainit ng apoy; sa sandaling ang mumunting ilog na watak-watak ay magkakasamasama sa kailalimang hinuhukay ng tao. Binigkas ni Basilio ang isang tula ni Isagani na rin ukol sa pagtutulong ng apoy at tubig sa pagpapatakbo sa makina (steam engine). Pangarap daw ayon kay Simoun dahil ang makina ay hahanapin pa.
Nang umalis si Simoun saka lamang nakilala nang lubusan ni Isagani ang mag-aalahas na tinawag na Kardinal Moreno. May dumating na utusan. Ipinatawag ni Padre Florentino ang pamangkin. Nguni’t nakita ng kapitan si Padre Florentino at ito’y inanyayahang pumanhik sa ibabaw ng kubyerta.
Ang Fili ay nagsisismula sa isang paglalakbay ng bapor sa pagitan ng Maynila at Laguna. Kabilang sa mga pasahero ang mag-aalahas at nagbabalatkayong si Simoun na dili iba’t si Ibarra, ang makatang si Isagani, at si Basilio. Itong huli, na ngayo’y binata na. Labintatlong taon na ang nakalipas mula nang mamatay si Elias at si Sisa.
Nakarating si Basilio sa San Diego at sa isang makasaysayang pagkakataon ay nakatagpo ni Simoun sa pagdalaw niya sa pinagbaunan sa kanyang ina sa loob ng libingan ng mga Ibarra. Nkilala niyang si Simoun ay si Ibarra na nagbabalatkayo; at upang ang ganitong lihim ay huwag mabunyag, ay tinangka ni Simoun na patayi si Basilio. Datapwa’t nakapaghunos-dli siya at sa halip ay hinikayat ang binata na makiisa sa kanyang layuning maghiganti sa Pamahalaang Kastila sa Pilipinas. Si Basilio ay tumanggi dahil sa ibig niyang matapos ang kanyang pag-aaral.
Habang ang Kapitan Henereal ay nagliliwaliw sa Los Banos, ang mga estudyanteng Pilipino ay naghain ng isang kahilingan sa Kanyang Kamahalan upang magtatag ng isang Akademya ng Wikang Kastila. Ang kahilingang ito ay di napagtibay, ayon sa nais ng mga estudyante, sapagka’t napag-alamang ang mamamanihala sa akademyang ito ay mga prayle (samahan ng pananampalataya), samantalang ang mga estudyante ay magiging tagapangilak lamang. Sa gayon, sila’y di magkakaroon ng karapatang makapangyari sa anupamang pamalakad ng nasabing akademya.
Samantalang nangyayari ito, si Simuon ay nakipagkita kay Basilio at muling hinikayat ang binatang umanib sa binabalak niyang paghihimagsik at mangulo sa isang pulutong na sapilitang magbubukas sa kumbento ng Sta. Clara upang agawin si Maria Clara. Subali’t hindi naibunsod ang ganitong Gawain dahil sa si Maria Clara’y namatay na nang hapong yaon.
Ang ga estudyante naman, upang mapapaglubag ang kanilang sama ng loob ukol sa kabiguang natamo sa panukalang pagtatatag ng akademya ng Wikang Kastila, ay nagdaos ng isang salu-salo sa Panciteria Macanista de Buen Gusto. Sa mga talumpating binigkas habnag sila’y nagsisikain ay tahasang tinuligsa nila ang mga prayle. Ang pagtuligsang ito ay nalaman ng mga Prayle kaya ganito ang nangyari: Kinabukasan ay natagpuan na lamang sa mga pinto ng unibersidad ang mga paskin na ang nilalaman ay mga pagbabala, pagtuligsa, at paghihimagsik. Ang pagdidikit ng mga pasking ito ay ibinintang sa mga kasapi ng kapisanan ng mga estudyante. Dahil dito ay ipinadakip sila at naparamay si Basilio, bagay na ipinagdamdam nang malabis ni Juli na kanyang kasintahan.
Sapagka’t ang mga estudyanteng ito ay may mga kamag-anak na lumakad sa kanila upang mapawalang-sala, kaya’t sila’y nakalaya, maliban kay Basilio na walang makapamagitan ng kanyang karukhaan at pagkamatay ni Kapitan Tiyago. Sa isang dako naman ay ipinamanhik ni Juli kay Pari Camorra na tulungan siya upang mapalaya si Basilio nguni’t sa halip na makatulong ang paring ito ay siya pang nagging dahilan ng pagkamatay ni Juli, gawa ng pagkalundag nito sa durungawan ng kumbento.
Upang maisagawa ni Simoun ang kanyang balak na paghihiganti, ay nakipagsama siya sa negosyo kay Don Timoteo Pelaez, ang ama ni Juanito. Sa ganitong paraan ay nagawa niyang maipagkasundo ang kasal nina Juanito at Paulita Gomez. Ang magiging ninong sa kasal ay ang Kapitan Heneral. Naanyayahan din niya upang dumalo sa piging na idaraos upang ipagdiwang ang kasal, ang mga may matatas na katungkulan sa Pamahalaan at mga litaw na tao sa lunsod.
Pagkaraan ng dalawang buwang pagkapiit ay nakalaya rin si Basilio sa tulong ni Simoun. Kaagad siyang nagtungo kay Simoun upang umanib sa paghihimagsik na nauumang. Sinamantala ni Simoun ang ganitong pagkakataon upang ipakita si binata ang bombing kanyang niyari. Ito ay isang lampara na may hugis Granada at kasinalaki ng ulo ng tao. Ang magarang ilawang ito ay siya niyang handog sa mga ikakasal na sina Juanito at Paulita. Ipalalagay ni Simoun ang lamparang ito sa gitna ng isang kiyoskong kakanan na ipasasadya niya ang pagkakayari. Ang ilawan ay ay magbibigay ng isang maningning na liwanag at pagkaraan ng dalawampung minuto ay manlalabo. Kapag hinagad na itaas ang mitsa upang paliwanagin, ay puputok ang isang kapsulang fulminato de mercurio, ang Granada ay sasabog at kasabay nito ay ang pagkawasak at pagkatugnaw ng kiyoskong kakanan --- at walang sinumang maliligtas sa mga naroroon. Sa isang dako naman, ay malakas na pagsabog ng dinamita sa lampara ay siyang magiging hudyat upang simulan ang paghihimagsik na pangungunahan ni Simoun.
Padre Florentino sees the guests laughing above deck.
How To Quickly Write School Reports. Guaranteed.
The friars are complaining about the increasing social awareness of the Filipinos and about the investigation on the finances of the church. Simoun arrives and is told how unfortunate he is to have missed seeing the places the ship had passed. Simoun replies that places are worthless, unless there are legends associated with them. The Kapitan of the ship then relates the Legend of the Wide Rock, a place considered sacred by the natives of long ago; the abode of some spirits. During the time of bandits, the fear of spirits disappeared, and criminals inhabited the place.
The Kapitan also talks about the Legend of Doña Geronima. Padre Florentino is asked to give the details: Doña Geronima had a lover in Spain, who later became an archbishop in Manila. The woman goes to see him to ask that he fulfill his promise of marrying her. Instead, he sends the woman to live in a cave near the Pasig river.
Ben Zayb liked the legend. Doña Victorina grew envious because she also wanted to live in a cave. Simoun asks Padre Florentino if it wouldn't have been better if the woman were placed in a monastery such as Sta. Clara. Padre Salvi explained that he cannot judge the actions of an archbishop. To change the topic, he narrates the legend of St. Nicholas (San Nicolas) who rescued a Chinese from a crocodile. Legend has it that the crocodile turned to stone when the Chinese prayed to the saint.
When the group reached the lake, Ben Zayb asked the Kapitan where in the lake a certain Guevarra, Navarra or Ibarra was killed. (Refer to the Noli Me Tangere)
The Kapitan shows the spot, while Doña Victorina peers into the water, searching for any trace of the killing (thirteen years after the event occurred). Padre Sibyla adds that the father is now with the corpse of the son (in the Noli Me Tangere, the corpse of Ibarra's father--Don Rafael--was thrown in the lake). That's the cheapest burial, quips Ben Zayb. People laugh. Simoun pales and does not say anything. The Kapitan thinks Simoun is just seasick.
Selo, who adopted Basilio in the forest, is now quite old.
How To Quickly Write School Reports. Guaranteed.
His son, Cabesang Tales, is the father of Lucia. Cabesang Tales, the head of the barangay, grew rich through hard work and perseverance. He started by partnering with an investor. After saving some money, Cabesang Tales inquired about a place in the forest and, after verifying that there were no owners, planted sugarcane there. He wanted to send Juli to college in order to match the educational attainment of Basilio, her sweetheart.
After Cabesang Tales' plot of land was developed, the friars wanted to grab it. The friars taxed Cabesang Tales and kept raising the tax rate until Cabesang Tales could not pay anymore. He brought the friars to court and asked them for proof of land ownership. No proof was presented, but the courts still ruled in favor of the friars.
When his son, Tano, was drafted into the army, Tales did not "ransom" his son. Instead, he spent the money on lawyers in hopes that he would win the land case. Besides, if Tales did not win the case, then he felt that he won't need his son anyway.
Tales built a fence around his property and patroled it (he was armed with a rifle). No one could get near because Tales was known for his skill in marksmanship -- a formidable sharpshooter. When rifles were outlawed, Tales carried a bolo. When that was banned, he then carried an axe.
Since he only carried an axe, the armed bandits kidnapped him and demanded ransom. Juli sold all her jewelry to raise funds. All, that is, except for a locket given to her by Basilio.
Not enough funds were raised, though, so Juli borrowed money from Hermana Penchang. To secure the debt, she agreed to work for the Hermana as a companion (aka: maid or slave). Her first day of work was to commence on Christmas Day.
It was evening when the Christmas Eve (noche buena) procession commenced, when Basilio arrived in San Diego.
How To Quickly Write School Reports. Guaranteed.
He got delayed along the way because the cochero or rig driver (the guy who drives the karitela or horse-driven carriage) forgot his cedula (Residence Certificate). Why the delay? The Guardia Civil had to beat up the cochero first.
The image of Methusalem (Methuselah, world's oldest person) was paraded during the procession, followed by the three magi (wise men). The cochero asked Basilio if Bernardo Carpio was able to free his other leg from the mountains of San Mateo (nope, not in California). Following the procession were sad-faced kids holding torches. They were followed by San Jose, and then kids holding "parol" or Christmas lanterns. And the end of the procession was the Blessed Virgin Mary.
The procession ended and the guardia civil noticed that there was no light in the cochero's carriage. The guards again beat up poor old Sinong.
Basilio decided to just walk. (Can you blame him?)
Among the houses Basilio passed, it seemed that only the house of Capitan Basilio appeared lively. Chickens were being slaughtered and Basilio espied the Capitan speaking with the parish priest, the alferes and with Simoun. Capitan Basilio agreed with Simoun that they will go to Tiani to examine Simoun's jewelry. The alferez asked for a watch chain, while the parish priest asked for a -- get this -- pair of earrings!
Basilio found Simoun unbearable because Simoun was able to do business in the Philippines unlike other people.
Basilio is well-respected in the home of Capitan Tiago, especially by the elder household help who saw Basilio perform surgery with extreme calmness. The old man tried to give Basilio some fresh news -- an old man who took care of the forest died of old age and the parish priest didn't want to give him burial as a poor man. Basilio was disheartened to learn that the someone died because of old age; he wanted to perform autopsies on those who died of sickness.
(Sicko doctor. Made me lose my appetite...)
Then the old household help told Basilio about the kidnapping of Cabezang Tales. Basilio lost his appetite.
: 
4 | 20% AC 
Categories
